Obecnie największym skupiskiem Indian Huichol jest osada Tuxpan, ale zamieszkują także gminy
San Andreas Cohamiata, San Sebastian i Santa Catarina. Nie jest to zbyt liczna grupa etniczna - jedne źródła mówią o 10 tys. osób, natomiast inne podają liczbę tylko 4,5 tys. Reprezentują jedną z najbardziej fascynujących kultur indiańskich.
Początki jej sięgają około 2000 lat p.n.e., kiedy to Huichole wyemigrowali z południowo-zachodnich obszarów obecnych Stanów Zjednoczonych i zasiedlili północne obszary stanu San Luis Potosi
w Meksyku.
Obecne tereny zamieszkują stosunkowo niedługo (przed konkwistą), preferując obszar niedostępnych gór. Ich pierwszy kontakt z białym człowiekiem zastał nawiązany w 1524 r. przez
Francisco Cortesa de San Buenaventura. Jednak niezmiernie trudno było podporządkować Huicholów panowaniu hiszpańskiemu. Buntowali się przez cały czas, wykorzystując sprzyjające im warunki geograficzne.
Obecnie Indianie żyją w rancherias, zespołach kilku ranchos (domostw) rozrzuconych daleko od siebie
na zboczach gór. Pojedyńcza zagroda składa się przeważnie z dwóch lub trzech budynków, otoczonych ogrodzeniem. W jednym znajduje się dom mieszkalny, w drugim spichlerz, zaś w najmniejszym, ale najlepiej utrzymanym mieści się ołtarz domowych bóstw - rikiki.

Dla wszystkich Huicholów ogień jest święty. Nie znają słowa bóg, na czczone przez siebie siły przyrody mówią Brat, Ojciec, Matka. Natomiast ogień jest dla nich Dziadkiem. Jest to najważniejszy bóg Indian. Był on również pierwszym makarame, który przewodził pierwszej pielgrzymce w poszukiwaniu świętego kaktusa peyote.
Ale panteon bóstw nie ogranicza się tylko do Dziadka Ognia. W każdej grocie, skale, rozpadlinie, strumieniu, rzece mogą znajdować się bogowie - przede wszystkim są one obecne w każdej zagrodzie, właśnie w rikiki.

Najważniejsza osobistość wśród Huicholów to makarame, szaman, czarownik, znachor, guru, kapłan
i nauczyciel w jednej osobie. To on ma prawo do bezgranicznego zażywania peyote i przeżywać skutki działania zawartej w nim meskaliny. Aby zostać makarame trzeba znaleźć peyote rosnące w kształcie przypominającym rysunek jelenia (jest to święte zwierzę Indian). W miejscu gdzie miałby on serce rośnie największy okaz. Ten, który go znalazł, wie, że jest to święty znak. Wyrywa więc peyote i zjada go. Już jest przesądzone, że będzie makarame. Ale to nie jedyny sposób, aby nim zostać.
Niektórzy rodzą się z nadprzyrodzonymi właściwościami i dzięki nim zostają wybierani na szamana.

Wielożeństwo jest normalnym zjawiskiem wśród Huicholów.
Jeśli mężczyznę stać na to, to poślubia dwie lub więcej żon. Przy czy pierwsza jest najważniejsza, ponieważ to właśnie ona zajmuje się opieką
i wychowywaniem dzieci.
Rodzice kawalera upatrują sobie przyszłą synową już wśród dziewczynek 3-4 letnich, obserwują w tym celu jej rodziców, jaki wykazują się charakterem, a przede wszystkim czy objawiają się zaradnością
i pracowitością. Kiedy wybranka kończy 10-11 lat przychodzi czas na formalne zawarcie związku.
Największym grzechem i właściwie jedynym dla Indian jest niewierność. Inne przewinienia nie liczą się za bardzo, ponieważ to ludzka rzecz - błądzić. Natomiast za zdradę odpowiada się nawet w życiu pozagrobowym. Grzech ten może również przeszkodzić w pielgrzymce po świętego kaktusa peyote, a nawet ją udaremnić.

W życiu każdego Indianina Huichol, najważniejsza droga to trasa pielgrzymki do niewielkiego, górniczego miasteczka o nazwie Camino Real Catorce. Jest to oczywiście wyprawa w poszukiwaniu kaktusów
Lophophora Williamsii. Obecnie jest to tylko pięć godzin jazdy autobusem, ale dawniej potrzeba było dwóch tygodni wędrówki, przez góry i pustynię (ponad 400 km), aby dotrzeć do wzgórza Virikuta.
Pielgrzymkę organizuje najczęściej kilkunastu mężczyzn. Przez dziesięć dni przed wyruszeniem, nie wolno im mieć żadnych kontaktów z kobietą. Po drodze zatrzymują się w Jerez (w stanie Zacatecas), wieczorem rozpalają tam ognisko. Chodząc wokół ognia, głośno wyznają swoje grzechy. Jeśli ktoś coś zatai i nie będzie szczery, nie znajdą kaktusów.
Po dotarciu do celu szukają przez cały dzień peyote, przez ten czas nic nie jedzą i nie piją. Wieczorem,
kiedy wracają już do obozu, kroją znalezione kaktusy i zaczynają je żuć, przechodząc w stan poza świadomością.
I tak postępują przez wszystkie 5 dni, które są przeznaczone na poszukiwania. Potem pielgrzymi z zapasem
peyote dla całej wioski, wracają do domu. Przez wiele dni po ich powrocie trwa fiesta, w trakcie której przestrzega się rytualnych czynności, zaczerpniętych z tradycji zarówno indiańskiej, jak i chrześcijańskiej. Oczywiście wszyscy uczestnicy są pod wpływem świętego kaktusa. Cała uroczystość, tańce, śpiewy, mowy są jemu poświęcone.

Huichole są bardzo eleganccy tak w ubiorze, jak i swoim zachowaniu. Nawet w powszedni dzień
są odziani w tradycyjne, piękne stroje, składające się ze spodni i koszuli z białego, lnianego płótna.
Brzegi ubrania ozdobione są wspaniałym, krzyżykowym haftem. Całości dopełnia oryginalny pas, zrobiony
z kilkunastu połączonych ze sobą torebek, a także biała, haftowana chusta, zarzucona na plecy i zawiązana
pod brodą.
Indianie Huichol są bardzo dumni ze swojej przynależności rasowej. Choć ich świat jest biedny w dobra materialne
i nie zawsze są najedzeni, to są to jednak bardzo szczęśliwi ludzie. Żyją w przeświadczeniu o szacunku dla siebie nawzajem i przyrody. Żują też oczywiście swojego świętego kaktusa, ale tylko podczas świąt (fiest) i nie popadają
w nałóg.

Peyote Gallery

Jedną z najciekawszych i najbardziej pasjonujących grup kaktusów są kaktusy z rodzaju LOPHOPHORA.

Lophophora Williamsii jest najbardziej znana i najczęściej występująca w kolekcjach.
Naskórek ma zielononiebieski. Posiada sztywne kłaczki, i drobny różowy kwiat długości ponad
1 cm . Kwitnie w dzień, latem, przez 2-3 dni. W lecie wymaga stanowiska ciepłego i słonecznego,
a w okresie pełnego wzrostu obfitszego podlewania. Wiosną i jesienią należy ją podlewać ostrożnie. Posiada długi, palowy korzeń przebijający się głęboko w ziemię. Zimuje w miejscu widnym, suchym,
w temperaturze minimalnej do 12 stopni C. Chłodne zimowanie pobudza kwitnienie.
Występuje w USA (Teksas) i w Meksyku (obszary północne). Rarytas w hodowli.